، جلد ۲۰، شماره ۳، صفحات ۳۴-۵۰

عنوان فارسی باستان‌شناسی شناختی؛ در جست‌وجوی مادّه‌ی ذهن
چکیده فارسی مقاله مقدمه: هدف این مقاله، ارائه­ ی تعریفی از باستان‌شناسی شناختی، مرور خاستگاه‌ها و تحولات آن در طول زمان، موضوعات و چارچوب‌های نظری وابسته به هر یک از منظرهایی است که در طول زمان به نسبت باستان‌شناسی با علوم شناختی مبذول شده است. روش: ادبیات اصلی باستان‌شناسی شناختی، به‌شیوه‌­ی کتابخانه‌ای، مرور و به‌نحوی دیالکتیکی درون جریانات معرفت‌شناختی اصلی این رشته جای گرفته و براساس چارچوب‌های فکری خاص خود طبقه‌بندی شده است. چارچوب‌های نظری موضوعات و مسایل گوناگون مطرح در باستان‌شناسی شناختی در قالب دو گروه مادّه‌گرا و ذهن‌گرا تحلیل و نظریه­ی گیرایش مادی به‌عنوان شالوده­ ی اصلی باستان‌شناسی شناختی، همراه با مطالعه­ ی یکی از مصنوعات فرهنگی متعلق به فرهنگ و تمدن آشور نوی باستان تشریح شد. یافته‌ها: مطالعه­ ی «مخروط گِلی» آشوری در چارچوب نظریه­ ی گیرایش مادی نشان داد که بخش قابل‌توجهی از جایگاه و شخصیت پادشاه آشوری درون کیهان‌شناسی آن تمدن باستانی را نمی‌توان به مفاهیم و کدهای ذهنی ناب تقلیل داد، بلکه به‌شکلی فعال، از طریق، همراه با و مبتنی بر وضعیت‌های مادی شکل­ می­گیرد و تقویت و بازتولید می‌شود و از مخروط گِلی می‌توان به‌عنوان ماده­ی ذهنیت پادشاهی نام برد. نتیجه‌گیری: باستان‌شناسی شناختی با توجه به دل­ مشغولی دائمی و اصلی خویش با مواد و مصنوعات،  می‌تواند سهم عمده و جایگاهی ویژه در پژوهش‌های علوم شناختی داشته و جنبه‌های مادّیت‌پذیر شناخت و ادراک انسانی و مادیّت ذهن را آشکار سازد.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله باستان‌شناسی، شناخت، گیرایش مادّی، مخروط گِلی، آشور نو

عنوان انگلیسی Cognitive Archaeology; in search of materiality of the mind
چکیده انگلیسی مقاله Introduction: The paper concerns with definition, review of origins and evolution of subject matters as well as theoretical frameworks in cognitive archaeology. Method: Basic literature of cognitive archaeology reviewed within the principal epistemological movements in archaeology dialectically to be classified according to their special mindsets. Theoretical frameworks underlying different subject matters in cognitive archaeology explained within two categories of mentalist and materialist views of culture and main constructive elements of current theory of cognitive archaeology, material engagement theory, set apart and discussed through a case study of material culture of ancient Neo-Assyrian civilization. Results: An investigation of Assyrian clay cones through material engagement theory showed that a considerable part of status and character of Assyrian king within the cosmology of that ancient civilization could not be reduced to concepts and pure mental codes, but was formed, strengthened and reproduced actively through, with and on the basis of material conditions; so that clay cones should be called as materiality of Assyrian kingdom mentality. Conclusion: Cognitive archaeology on the basis of its primary and perpetual obsession with materiality could admirably possess a central stand in cognitive sciences, revealing materialized aspects of human cognition and materiality of the mind.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله Archaeology, Cognition, material engagement, Clay cone, Neo-Assyrian.

نویسندگان مقاله وحید عسکرپور | Vahid Askarpour
PhD in Prehistoric Archaeology, assistant professor and academic staff at Tabriz Islamic Art University
دکترای تخصصی، باستان‌شناسی (گرایش پیش‌ازتاریخ)، استادیار و عضو هیأت‌علمی دانشگاهِ هنرِ اسلامیِ تبریز


نشانی اینترنتی http://icssjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-5&slc_lang=fa&sid=1
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده تخصصی
نوع مقاله منتشر شده پژوهشی اصیل
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات